Rome op slot: hoe zag de lockdown in Rome er uit? • time to momo
Stedentrip

Rome op slot: hoe zag de lockdown in Rome er uit?

Jessica Schots

time to momo - local Rome

rome coronavirus

Op 10 maart ging Italië in lockdown – lees hieronder hoe die er in Rome uit zag

We kunnen weer vliegen, jullie mogen weer komen. Italië en Rome zijn uit de lockdown en de zomer is begonnen, dat het een  andere zomer zal worden dan voorheen staat vast.

Ben jij benieuwd naar het actuele reisadvies in Rome? Bekijk dan mijn blog: Reisadvies Rome

Augustus vakantiemaand

Augustus is traditioneel de maand waarin Italianen met vakantie zijn en Rome overspoeld wordt door buitenlandse toeristen. Toeristen zijn er gelukkig weer, vooral veel Nederlanders valt me op (gezellig jongens!) én Italianen die het motto #ViaggioInItalia aangrijpen om de hitte in hun eigen hoofdstad te trotseren en deze te kunnen zien zonder de massa’s toeristen uit landen waarmee de grens voorlopig gesloten blijft. Want, onlangs sprak premier Giuseppe Conte uit dat een aantal noodmaatregelen voorlopig blijft staan. De mascherina’s blijven vooralsnog op en de grenzen blijven dicht voor toeristen uit een behoorlijk aantal landen buiten de EU.

Voor jou, als toerist in Rome betekent dit dat je nog steeds veel meer ruimte hebt dan tijdens een ‘normale’ zomer in een stad die zeker niet leeg of ongezellig aanvoelt. Veel mensen waar ik de afgelopen tijd mee op pad ben geweest geven aan zich veilig en op hun gemakt te voelen, gezien het gemak waarmee veel Romeinen zich aan de regels houden. Men lijkt het hier minder als een beperking van hun eigen vrijheid te zien, maar juist als een middel om de vrijheid die er nu weer is vast te houden. Qua ‘cijfers’ gaat het goed in Italië. Duimen jullie met me mee dat het zo blijft?

Rome uit de lockdown

3 juni: de grenzen zijn weer open. Ook is het weer toegestaan om zonder autocertificazione (en daarmee zonder ‘geldige reden’) tussen de verschillende regio’s te reizen. Het lijkt met de dag drukker te worden op straat en hoewel de reuring op sommige plekken best een beetje terug begint te komen is een behoorlijk aantal bars en terrassen (nog) gesloten. Vanochtend liep ik in een lege Sint Pieter, precies 0 mensen in de rij voor ons. In de musea die weer open zijn (inmiddels bijna allemaal) is het net als in Nederland anders dan voorheen: verplicht reserveren, een tijdslot waarbinnen er minder bezoekers tegelijk worden toegelaten, temperaturen, masker op.

Maar toch, ondanks alle maatregelen die er nu nog gelden en de rust die er nu nog is komt de stad weer langzaam tot leven. Er lijkt een einde te komen aan deze rare periode. Hieronder kun je lezen hoe de corona-lockdown er in Rome uitzag.

We komen er écht uit!

20 mei: we zijn nu twee dagen in de tweede fase van fase 2 en het lijkt er echt echt echt op dat het leven langzaamaan teruggaat naar het normale. Steeds meer winkels gaan open, je mag je caffé weer staand aan de bar drinken – je mag zelfs op het terras gaan zitten! In de regio Lazio raadt men in restaurants een afstand aan van 1,5 meter (jullie in Nederland wel bekend) tussen alle gasten, maar 1 meter is verplicht en als je niét aan het eten bent moet je een mondkapje voor. Kappers mogen onder speciale voorwaarden open. Kerken mogen weer open maar er mogen maximaal 200 mensen bij een mis aanwezig zijn. Zoals ik hieronder eerder al schreef: musea mogen weer open!

De Galleria Borghese is weer open. Mijn favoriete museum in Rome – vanwege de Bernini’s! (Heb ik je al een keer verteld over de billen van Proserpina, ja toch?) Op dit moment mogen er op ieder timeslot (van twee uur) 100 mensen naar binnen, de verwachting is echter dat het de komende tijd rustiger zal zijn dan dat. 

Vaticaanse Musea bereiden zich voor…

Goed nieuws! Bisschop Fernando Vérgez Alzaga, secretaris generaal van Vaticaanstad, heeft bekend gemaakt dat men momenteel bezig is met het opstellen van plannen voor heropening van de Vaticaanse Musea! De afgelopen periode heeft het museum via hun website meer mogelijkheden gegeven om de kunst te bekijken – maar –  zo zegt ook de bisschop: het virtuele kan het echte nooit vervangen. De exacte datum heeft men niet bekend gemaakt, maar vanaf 18 mei (fase twee van fase twee…) mogen musea weer open – ik gok op die datum. In eerste instantie zal het niet mogelijk zijn om zonder reservering naar binnen te gaan – men moet immers het aantal bezoekers dat binnen is goed kunnen controleren. Persoonlijk zie ik daar wel een voordeel, want van file-lopen langs de Torso del Belvedere en de School van Athene was ik eigenlijk niet zo heel erg fan.

Het gat vóór het Pantheon

Had ik het nét over de natuur die gaten opvult – gebeurt er dit:  op 27 april slikte een sinkhole op het Piazza della Rotonda 40 sampietrini op. Op het plein voor het Pantheon, over een oppervlakte waar als Rome niet in lockdown had gezeten eind april sowieso een aardig clubje toeristen had gestaan, zakten de stenen de grond in en verscheen een groot gat. Dat er weinig mensen op straat zijn is in dit geval dus fijn geweest.

De vele tunnels, buizen en geheimen onder de oppervlakte hebben er in combinatie met lekkages en snelle urbanisatie voor gezorgd dat er de afgelopen jaren opvallend veel gaten in het Romeinse wegdek verschenen. Alice in Wonderland ging via een konijnenhol een andere wereld in, en dat is hier ook het geval. In dít geval de wereld van de keizers – want onder het gat voor het Pantheon verscheen een antieke travertijnen vloer.

Fase 2

Horror vacui: ‘angst voor het lege’, al in de oudheid ging men ervan uit dat de natuur niet van leegte houdt en die dus altijd zo snel mogelijk opvult met iets anders. Dit blijkt helemaal te kloppen en ook toepasbaar te zijn op een lege stad. De natuur neemt wat ruimte terug. Het gras pakt haar kans en groeit stug door tussen de sampietrini. En zijn er nou meer vogels? Kwetteren ze harder? Of hoor je ze gewoon beter nu het geluid van verkeer ontbreekt. Ieder nadeel heeft z’n voordeel, lieve mensen.

De dagen voor 4 mei vond ik spannend, want: het ‘einde’ van de lockdown was al vaker verzet. De tweede fase die nu echt is ingegaan is een kleine stap vooruit voor ons en een heel klein beetje inschikken voor de duiven: nog steeds moet je als je naar buiten gaat een autocertificazione bij je dragen, familiebezoek is nu toegestaan, mondkapjes zijn verplicht en er zijn weer wat meer winkels open. Er mag nog niet gereisd worden tussen de regio’s, maar als je uit Rome komt kun je je eigen regio gelukkig wat ruimer opvatten volgens een kaartje van her Romeinse rijk dat rondgaat op Facebook en Instagram (scherzo :). 

In de parken mag je wel wandelen, fietsen en hardlopen (2 meter afstand houden), maar nog niet zonnen, picknicken of samen sporten. Het woordje ‘nog’ stemt mij hoopvol, net als het feit dat er weer wat kerken open zijn, zoals de kathedraal van Rome, San Giovanni in Laterano. Restaurants en barren mogen weer open – maar alleen voor take-way. Het is nog steeds behoorlijk stil op straat, maar zo stil zal het hopelijk nooit meer worden.

Nog langer thuisblijven

Op vrijdagavond 10 april maakte premier Giuseppe Conte vanuit het Palazzo Chigi bekend dat de lockdown verlengd zou worden tot 3 mei. Hij noemde het een moeilijke maar noodzakelijke beslissing, en beloofde dat, indien mogelijk, de regels versoepeld worden. Vanaf 14 april mogen er wat meer winkels open.

Voor het palazzo Chigi een nog altijd angstaanjagend lege Via del Corso. Het beeld van Sint Paulus die vanaf de zuil van Marcus Aurelius op het plein voor Palazzo Chigi over het historische centrum uitkijkt zal nog nooit zo’n stille stad hebben gezien. 

Burgemeester Virginia Raggi heeft aangegeven dat haar prioriteit in het opstarten van ‘fase 2’ (iets meer bewegingsvrijheid) vooral ligt in het voorkomen van groepsvorming en ervoor te zorgen dat men de veiligheidsafstand respecteren. Samen met het openbaarvervoers-bedrijf en de telefoonmaatschappijen wil ze inzicht creëren in de momenten en plekken waar te veel mensen samenkomen.

Pasen

Op Goede Vrijdag gaat de Paus geheel volgens traditie voor in de Via Crucis. Deze processie wordt normaalgesproken gehouden bij het Colosseum, de passie (de weg naar het kruis en de kruisiging van Christus wordt) herdacht door op verschillende plekken scènes uit te beelden. Dit jaar geen Via Crucis bij het Colosseum maar een leeg Sint Pietersplein. 

Wie had ooit gedacht dat we ooit aan dat beeld zouden wennen? Op paaszondag verscheen Paus Franciscus weer op het lege plein, een tijdje terug sprak hij hier een uniek Urbi et Orbi uit (want, het was geen pasen of kerst), nu werd de zegen voor de stad en de wereld wel op een traditioneel moment uitgesproken, maar dit maakte de afwezigheid van de duizenden gelovigen die normaalgesproken het Sint Pietersplein vullen pijnlijk duidelijk.

Alles is relatief en alles kan zo veranderen. Zo was er vóór afgelopen weekend in Rome eigenlijk ‘weinig’ aan de hand. Alles was open en er liepen gewoon mensen op straat.

Alleen voor de Trevifontein…

Weinig mensen, want vanwege het coronavirus komen er al een paar weken bijna geen toeristen meer naar Rome. En dat was ook het gesprek van de dag: wat is het rustig… Vorige week stond ik voor een bijna lege Trevifontein – ik had het gevoel op een filmset te staan, zonder die hordes toeristen leek het geklater van de fontein veel harder over het plein te klinken.  

De mensen die wél naar Rome kwamen beleefden de stad alsof ze jaren terug in de tijd gingen: lege(re) straten en pleinen, en in alle rust en ruimte de vele, vele topstukken kunnen zien die Rome te bieden heeft. Ik had die week familie en vrienden op bezoek – zonder rij liepen we het Vaticaan in… heel raar. 

Het Pantheon met gesloten deuren

In de nacht van zaterdag op zondag werd besloten dat alle musea tot 3 april dicht zouden blijven en dat alle openbare bijeenkomsten werden afgelast of uitgesteld. In een restaurant werd ons verzocht afstand te houden: er moest een tafel tussen ons en de andere gasten leeg blijven, nieuwe regels om het virus te remmen. Kerken bleven open, maar het Pantheon ging dicht! Heel erg raar en onwerkelijk om overdag tegen die enorme dichte deuren aan te kijken. Op het plein liepen wat mensen rond, maakten foto’s, zaten op het terras. Het belachelijk lekkere weer maakte de situatie alleen maar vreemder. Wat toen heftige maatregelen leken, bleek later slechts het begin van de lockdown in Rome.

Rome in lockdown door het coronavirus

Met heel Italië ging Rome in ‘lockdown’. Het gebod: stai a casa, stai a casa, Stai! A! Casa! Ga alleen je huis uit als het écht moet. Op social media laten mensen met de hashtag #iorestoacasa zien dat ze deze maatregel serieus nemen. Noodzakelijke reizen zijn toegestaan, voor werk of voor gezondheid. Je moet daarvoor wel een ondertekende verklaring bij je dragen waarmee je de reden van je reis kunt aantonen.

Bars, restaurants en winkels zijn open (en nee: de schappen zijn niet leeg). Een klein beetje contact op 1,5 meter afstand om het sociale leven overeind te houden. Het is bizar stil buiten. Mensen houden op een onwennige manier wat afstand van elkaar. Het is in dit land heel gek elkaar niet te omhelzen en te zoenen – hartelijkheid zit hier in de mensen en in het leven. Positiviteit kan gelukkig niet in lockdown: er wordt nog gelachen. Stai lontano da me!!! Uiteraard versterkt met theatrale handgebaren. Het voelt heel raar om op straat te zijn, een beetje stout. Zo voelde het helemaal na een gezamenlijk uitje naar supermarkt – later begrepen we pas dat het de bedoeling is dat per huishouden één persoon de boodschappen doet. Om 18.00 uur is alles dicht en worden de straten nog stiller.

Op woensdag werden de regels aangescherpt: alles dicht behalve supermarkten, apotheken en nieuwskiosken. Het openbaar vervoer in Rome rijdt nog maar tot 21.00 uur en kerken zijn ook gesloten. De regels om op straat te zijn worden scherper in de gaten gehouden. Zomaar even een wandelingetje – niet doen.

Saamhorigheid

Maar Rome en Italië tonen zich van hun beste kant. Hier wordt geen wc-papier gehamsterd, maar zingen mensen samen op hun balkons en applaudisseren we voor het medisch personeel (zaterdag 14-03 om 12.00 uur), saamhorigheid!

Sinds het ingaan van de lockdown in Rome (en Italië) zijn de regels telkens verder aangescherpt. Meer winkels zijn gesloten en het openbaar vervoer stopt om 21:00. Er wordt niet meer gezongen op de balkons. De lockdown zal verlengd worden tot 14 april.

Op 27 maart leidde Paus Franciscus een bijzonder gebed op een leeg Sint Pietersplein. De regen die dramatisch naar beneden kwam werd vergeleken met tranen uit de hemel. Speciaal voor dit gebed waren een crucifix uit de San Marcello al Corso en een Byzantijns icoon uit de Santa Maria Maggiore naar de Sint Pieter gebracht; zij hebben eerder hun diensten bewezen tijdens pest-epidemieën.

Aansluitend sprak Franciscus het Urbi et Orbi uit, de zegen voor de stad en voor de wereld, die onder normale omstandigheden alleen met kerst, Pasen en nadat er een nieuwe paus is gekozen wordt uitgesproken. Ook gezegend deze avond was de Vaticaanse filmcrew. Achter paus Franciscus was door de openstaande deuren het baldakijn van Bernini zichtbaar – ongeveer op twee voetbalvelden afstand, want zo lang is de basiliek.

Premier Giuseppe Conte zegde op zaterdagavond 28 maart (vanuit het Palazzo Chigi in Rome) € 4,3 miljard toe aan burgers die getroffen zijn door de coronacrisis.

Laten we hopen en er met zijn allen van uit gaan dat de maatregelen om het coronavirus in te dammen werken en dat Rome en Italië na 14 april weer kunnen gaan bouwen. Rome heeft véél meer doorstaan en blijft de eeuwige stad die iedereen een keer wil zien! Zie ik jullie over een tijdje?

In het kort:

Openbaar vervoer: alle bussen, trams en metro’s worden dagelijks gedesinfecteerd, mondmaskers verplicht, capaciteit is 50%

Winkels: mogen open met een maximum aantal klanten per winkel, afstand bewaren en mondmaskers verplicht.

Restaurants: mogen open, 1 meter tussen gasten is verplicht, mondkapjes verplicht

Cafés: mogen open, 1 meter tussen gasten is verplicht, mondkapjes verplicht

Hotels: open met veiligheidsmaatregelen

Musea: geopend met een maximum aantal bezoekers, mondkapjes verplicht

Concertzalen, theaters en bioscopen: gesloten

(Sport)evenementen: afgelast

Laatste update 11 augustus 2020

(Bij time to momo houden we de situatie en ontwikkelingen in de gaten. Voor actuele informatie en het officiële reisadvies voor Italië verwijzen we je naar deze pagina van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Red.)

Onze locals hebben het allerbeste van de stad voor jou geselecteerd.

  • Stedentrip icoon
  • Hotels icoon
  • Rondleidingen icoon
  • Entreetickets icoon
  • Onze stedengids icoon

Haal alles uit je stedentrip!