Milaan en het coronavirus - UPDATE • time to momo
Milaan_Coronavirus in Milaan

Milaan ten tijde van het coronavirus

Het coronavirus heeft de wereld behoorlijk op zijn kop getzet. In Milaan zaten we ruim twee maanden vast in een lockdown. Inmiddels bevinden we ons in ‘fase 3’ en is het dagelijkse leven weer redelijk terug naar het (nieuwe) normaal. 

In dit artikel op time to momo vertel ik vanuit Milaan hoe ik het coronavirus en alle maatregelen die daarbij horen beleef. Hou het artikel in de gaten, want mocht er iets veranderen, dan zal ik je updaten.

Ben jij benieuwd naar het actuele reisadvies in Milaan? Bekijk dan mijn blog: Reisadvies Milaan

Update oktober – Een stapje terug?

26 oktober – alles om een totale lockdown in Italie te voorkomen

De updates zijn weer erg regelmatig en dat komt omdat er wekelijks extra maatregelen genomen worden in Italie. Wat premier Conte betreft wordt er alles aan gedaan om een nieuwe lockdown in Italie te voorkomen. Daarnaast heeft de Nederlandse overheid bekend gemaakt dat er vanaf as woensdag 28 oktober alleen nog maar noodzakelijke reizen naar Italie worden aangeraden: het land heeft de code oranje gekregen.

Na het instellen van de ‘coprifuoco’, is gisteren besloten dat alle horecagelegenheden om 18.00u moeten sluiten. Afhalen en bezorgen is nog wel mogelijk. Verder gaan alle winkelcentra in de weekenden dicht (er is een uitzondering gemaakt voor supermarkten, winkels die dierenproducten verkopen, apotheken en drogisten).Ook zullen de grote winkels in het centrum van Milaan hun deuren op zaterdag en zondag moeten sluiten.
Verder wordt iedereen gevraagd om de verplaatsingen zoveel mogelijk te beperken en zoveel mogelijk binnen de gemeentegrenzen te blijven. Maar dit is een verzoek, geen verplichting.

De Milanesen gaan gelaten om met deze nieuwe maatregelen. Natuurlijk is niemand blij dat we (opnieuw) beperkt worden in onze vrijheden, maar we weten ook dat het nog even niet anders kan. In het voorjaar heeft het coronavirus in de regio Lombardije flink toegeslagen. Ook al is Milaan toen bespaard gebleven, we hebben met eigen ogen gezien wat de ziekte kan veroorzaken. We zullen nog even moeten doorbijten in de hoop dat we het coronavirus snel onder controle hebben.

21 oktober – naast de nationale maatregelen ook enkele regionale beperkingen

Vanaf donderdag 22 oktober zal er in de regio Lombardije, waar Milaan onder valt, een zogenaamde ‘coprifuoco’ zijn. Deze avondklok geld van ’s avonds elf uur tot en met ’s ochtends vijf uur. In mag niemand de straat op, tenzij noodzakelijk voor noodgevallen, werk, ecc. In de praktijk zal dit ook betekenen dat de restaurants eerder gaan sluiten, want in ieder geval de gasten moeten om 23.00u binnen zijn. Vervelend voor de nachtbrakers, wie echter liever op tijd naar bed gaat en niet al te vroeg op staat, zal van deze maatregel weinig merken.

19 oktober – enkele nieuwe maatregelen

Zondagavond zat heel Italie voor spanning voor de buis. Oorspronkelijk was gepland dat premier Conte rond zes uur ’s avonds een persconferentie met nieuwe maatregelen zou geven. Deze wel al snel uitgesteld naar acht uur en vervolgens naar half tien. Ondertussen waren veel van de te verwachten maatregelen echter al uitgelekt en wist ik eigenlijk al dat ik mij weinig zorgen hoefde te maken.

De extra coronamaatregelen die de Italiaanse regering heeft verkondigd hebben te maken met de sluitingstijd van restaurants (middernacht) en bar’s (21u zolang er zitplekken zijn) en andere horecagelegenheden (18u  voor zaken zonder zitplek, dus bv. ijssalons, ecc) Afhalen mag tot middernacht, bezorgen kan wel de hele dag door.

Verder mogen en geen teamsporten door amateurs meer gedaan worden. De sportscholen hebben daarnaast een week gekregen om orde op zaken te stellen: blijkbaar zijn er plekken waar men zich keurig aan de regels houdt terwijl er op andere plekken totaal geen voorzorgsmaatregelen zijn getroffen. Om de goeden niet onder de kwaden te laten lijden, hebben ze deze laatste dus nog een kans gegeven.

Ook de scholen zijn gevraagd open te blijven, zodat de leerlingen naar school kunnen blijven gaan. Wel wordt aangeraden om de leerlingen op verschillende tijdstippen te laten starten om zo drukte bij de in-en uitgang te voorkomen. Of bijvoorbeeld de kids part-time naar school te laten komen en het andere deel van de tijd online-lessen te verzorgen.

De schrik zit er wel in hier. Niemand wil terug naar een lockdown. Hoewel de regering heeft bevestigd dat ze dat zelf ook niet willen (economisch zou dat een ramp zijn), weten we allemaal dat het, als het echtmoet, nogmaals zo ver komt. Dus laten we hopen dat iedereen zijn best gaat doen om te zorgen dat het aantal besmettingen met coronavirus in Italie snel terug te dringen!

7 oktober – houdt de officiele berichten in de gaten

Het zal jullie niet ontgaan zijn dat het aantal corona besmettingen in grote delen van Europa weer toeneemt. Zo ook in Italië. De situatie is nog onder controle en het aantal besmetting per inwoner is vergeleken met Nederland nog laag. Maar om te voorkomen dat het uit de hand loopt heeft de Italiaanse overheid besloten dat vanaf donderdag 8 oktober het mondkapje weer verplicht op moet. Ook buiten, tenzij er niemand in de buurt is (denk aan wandelingen in de natuur) of tijdens het sporten.

Het Ministerie van Buitenlandse zaken heeft dit ook aangepast op de pagina van het reisadvies voor Italie.

Daarnaast is besloten dat mensen afkomstig uit Nederland en Belgie bij aankomst in Italie een coronatest moeten doen. Dit kan bij aankomst op de vliegvelden Malpensa, Linate en Bergamo Orio al Serio. Door te klikken op de naam van het vliegveld van aankomst kom je op de Engelstalige pagina met meer info over coronatesten of vliegvelden rondom Milaan.

De test is gratis, maar aanmelden via de site is verplicht. De uitslag wordt per email toegestuurd. Het is in de Regio Lombardije, waar Milaan in ligt, tot nu toe niet nodig om de uitslag van de test in isolatie af te wachten. Er wordt wel aangeraden het aantal verplaatsingen en contacten met anderen te beperken. Uitslag van de test wordt na circa 24u tot 48u verwacht. Het zijn dus (nog) geen sneltests.

Een (beter)alternatief is om voor vertrek naar Italie een coronatest te doen. Deze moet gedaan zijn minder dan 72uur voor vertrek en een negatieve uitslag tonen. Neem de uitslag mee en laat deze zien wanneer er naar wordt gevraagd.  Dit is ook aan te bevelen voor mensen die op een andere manier naar Italie komen (auto, trein, bus, ecc.). Je vind meer info over deze verplichting op de site van het Ministero della Salute.

Zorg ook dat je de zelfverklaring invult (hier in het engels te downloaden) en deze altijd bij je draagt.

Ik raad iedereen die naar Italië reist aan om de site van het Ministerie van Buitenlandse Zaken in de gaten te houden. Daarnaast kan het nuttig zijn om de app ReOpen te downloaden en zo real-time info te ontvangen in het geval van wijzigen in de situatie in Italie.

Voor de liefhebbers van cijfers: onder deze link vind je een dagelijkse update van het aantal afgenomen tests, het aantal positieve uitslagen, ziekenhuisopnames, etc. in Italie.

Tot zover de feitelijke informatie. Hoe ik er zelf tegen aan kijk? Ik merk dat de lockdown nog wel erg vers in het geheugen zit. Ik zit er echt niet op te wachten om dat nog eens mee te maken. Gelukkig denkt de Italiaanse overheid er ook zo over: ze willen voorkomen dat de economie nogmaals stil komt te liggen. Vandaar dat ze nu al praten over ingrijpen en verdere verspreiding van het virus proberen in te dammen. Persoonlijk vind ik het wel fijn dat de overheid de situatie in handen neemt en dat iedereen weet waar hij aan toe is. We (de Italianen en inwoners) accepteren het maar en hebben op lijken wat COVID19 betreft een groot vertrouwen in de regering te hebben. En dat is redelijk uniek in Italie.

Hoewel ik de verplichte coronatest voor mensen uit risicogebieden (waar Belgie en Nederland nu onder vallen) goed kan begrijpen, vrees ik wel voor het toerisme. De herfstvakantie komt er aan, dus duidelijkheid is gewenst.

Update half september – Milaan ontwaakt

Wat is er veel veranderd in de afgelopen twee weken. En dat in positieve zin. Milaan is echt weer tot leven gekomen. De vakanties zijn sinds vandaag voor iedereen ten einde gekomen en veel mensen gaan weer naar kantoor. Want hoewel het schijnt dat vele mensen nog thuis werken, merk ik toch dat het een stuk drukker is op straat dan de afgelopen zes maanden. Het voelt goed!

Afgelopen weekend zijn ook de eerste evenementen in de stad georganiseerd. Het Filarmonisch orkest van de Scala gaf afgelopen zondag een openluchtconcert op het plein voor de Duomo van Milaan. Ik fietste er langs met de deelnemers aan de Nederlandstalige fietstour die ik door Milaan maakte. Mijn gasten werden meteen enthousiast. Op dezelfde avond werd er een klassiek concert gespeeld in het park Biblioteca degli Alberi. Een concert met uitzicht op het Bosco Verticale is natuurlijk uniek.

Het is ook weer drukker in de stad en ik merk dat ik dat toch wel erg prettig vind: de sfeer in Milaan is goed én veilig! Iedereen is zich er van bewust dat er nog steeds een risico is dat het virus weer oplaait. En dat wil natuurlijk niemand. Niet vanwege de gezondheidsrisico’s die ermee samenhangen en niet vanwege de sociale en economische gevolgen. Dus de maskers gaan in ieder geval binnen op (velen dragen hem ook buiten), en de 1m afstand wordt in acht gehouden.

Update begin september – Genieten in Milaan

De nazomer in Milaan is gestart. De vakanties zitten er op en na een maandenlange sluiting gaan de scholen volgende week weer open. Het is echter nog heerlijk weer in Milaan: temperaturen rond de 25 graden, koele nachten (en dus goede nachtrust) en nog veel zon! September en oktober zijn goede maanden om Milaan te bezoeken. Wie weet dus een goede bestemming voor een weekendje weg of de herfstvakantie in Milaan vieren?

Het coronavirus lijkt onder controle te zijn. Het aantal besmettingen neemt, net als overal in Europa, wel zeer langzaam toe maar de symptomen zijn in vele gevallen een stuk minder heftig dan eerder dit jaar. Het aantal ziekenhuisopnames is dan ook zeer laag. Hoewel we sinds 15 juli op straat geen mondkapje meer hoeven te dragen (mits 1m afstand gehouden kan worden) merk ik dat velen het uit voorzorg toch doen. Niemand wil terug naar de situatie van de lockdown. Nu de temperaturen wat aangenamer zijn, is het ook minder erg om er een te dragen.

Ik ben deze zomer in Italie gebleven, zelfs binnen de regio Lombardije en inmiddels ook weer aan het werk. De toeristen durven de stad weer te bezoeken en ik doe wekelijks een aantal Nederlandstalige toers door Milaan. We houden ons natuurlijk aan de regels, dus geen handen schudden voor en na de toer en voldoende afstand houden. Eigenlijk is dit ook het ideale moment op steden te bezoeken: het is niet te druk en dus is afstand houden goed mogelijk. Je vind altijd wel een plek op een terras en je hoeft (bijna) nooit in de rij te staan als je monumenten bezoekt.

In het eerste weekend vind de Formule 1 van Monza plaats. Dit is normaal gesproken een belangrijk weekend voor het toerisme in de Milaan. Er hangt altijd een goede sfeer in de stad en er zijn natuurlijk enorm veel autoliefhebbers aanwezig. Dit jaar is het evenement echter behoorlijk uitgekleed en zal het zonder publiek gedaan worden. Hopenlijk is het in 2021 weer mogelijk om het op de ouderwetse manier te vieren.

Ondertussen beginnen de bomen hier ook wat herfstkleuren te krijgen en kijk ik uit naar de transformatie van het icoon van Milaan, waar ik onlangs over schreef. Misschien treffen we elkaar wel ergens in de stad?

Update augustus – Milaan in fase 3

Het is begin augustus, de vakantieperiode voor de Italianen. Het is een niet al te hete zomer en het is dus goed vol te houden in Milaan. Omdat het lekker rustig is, kan je in alle veiligheid en op je gemak de stad bezoeken. De meeste musea in Milaan zijn in ieder geval een aantal dagen per week geopend. In de meeste gevallen wordt aangeraden van te voren online je kaartje te reserveren. De ervaring leert echter dat dit niet per se noodzakelijk is. Als je last-minute besluit om naar Milaan te komen, kijk dan ook eens of je kaartjes kan vinden voor het Laatste Avondmaal van Leonardo da Vinci. Meestal is het nodig om maanden van te voren tickets voor een bezoek aan dit werk te kopen. Nu kan het vaak nog op de dag zelf. Wie deze zomer een dag in Milaan is, raad ik aan omhet artikel Reisadvies Milaan: een dag naar Milaan in de zomer van 2020 te lezen.

De situatie rondom het coronavirus is op dit moment (eerste helft augustus) stabiel te noemen. Het aantal besmettingen neemt heel licht toe, maar de symptomen die deze mensen hebben zijn zeer licht te noemen. Up-to-date informatie over de ontwikkeling van het coronavirus in de regio Lombardije vind je op deze site. Laten we het zo houden en alle maatregelen in acht houden. Dus handen desinfecteren en mondkapje op als je ergens naar binnen gaat, een terras op loopt of op drukke locaties. Altijd afstand houden (1m), vaak je handen wassen en thuisblijven en contact opnemen met de locale gezondheidsinstellingen wanneer je klachten hebt die kunnen duiden op het coronavirus.

Ben je in het centrum van de stad en op zoek naar de beste ijssalon van Milaan? Ik heb drie goede gelateria in Milaan voor je op een rijtje gezet. Geniet ervan!

Update juni – Genieten van de rust

Inmiddels zijn er zes weken verstreken en zijn we aanbeland in ‘fase 3’. Zo goed als alle activiteiten zijn weer geopend. Het enige verschil met een aantal maanden geleden, toen het coronavirus nog een ver-van-mijn-bed-schow leek, is dat we nu aan een aantal regels moeten voldoen. Dus net als in Nederland handen ontsmetten bij binnenkomst, mondkapje op en de 1m afstand bewaren.

Hoewel vanaf 18 mei de lockdown voor een groot deel al opgeheft werd, ben ik pas vanaf begin juni weer deel gaan nemen aan het echte leven. De tweede helft van mei heb ik vooral in en rondom huis doorgebracht in afwachting van ons tweede kindje. Toen Nina eind mei geboren was en ik uit het ziekenhuis werd ontslagen kon ik niet wachten op weer op pad te gaan. Sinds begin juni zijn we dus weer regelmatig op een terrasje te vinden, al was het maar voor een lekkere kop cappucino.

Op 15 juni gingen de grenzen in het Schengengebied open en sinds dat moment is het officieel weer mogelijk om van Nederland naar Italie te reizen. Op die dag zette het Ministerie van Buitenlandse Zaken het reisadvies voor Italie en vele andere Europese landen ook weer op geel. Dat betekent in dit geval dat je mag reizen, maar wel in de gaten moet houden welke veiligheidsrisico’s er zijn. Mijn ouders grepen hun kans en kwamen deze kant op. Ze zijn al tientallen keren naar ons toe gekomen. En de Duomo kunnen ze bijna dromen. Maar toch besloten we om toch weer eens naar het centrum van Milaan te gaan en het dak van de Duomo te betreden. Het was een prachtige heldere dag. Dat samen met de rust die er is, maakte het een unieke belevenis. Het beklimmen van het dak van de Duomo van Milaan is trouwens een van de dingen die ik je aanraad te doen als je een dag in Milaan bent.

Milaan_dag Milaan

Naast uitstapjes in Milaan, zijn we ook al een aantal keer vanuit Milaan met de trein richting het Lago di Como gereist. Dit is trouwens ook leuk om een keer andersom te doen: mocht je aan het Lago di Como zijn of een van de andere Italiaanse meren, kom dan eens een dagje naar Milaan. Voor het kopen van de kaartjes gebruik ik de app van Trenord. Die laat ook direct zien hoe vol de treinen normaal gesproken zitten. Mocht je drukte willen vermijden, neem dan een trein die over het algmeen rustig is. Op het station Milano Centrale zijn er looproutes uitgezet en wordt je temperatuur gemeten. Dit gaat allemaal vrij vlot. In de trein zijn er beperkte zitplaatsen zodat afstand houden makkelijk is. Ook de bestemmingen rondom het Comomeer zijn allemaal vrij rustig en door het natte voorjaar extreem groen. Dus zeker een bezoek waard.

Het leven in Italie en Milaan is weer op gang gekomen. We genieten weer van al het lekkers en moois dat het land te bieden heeft. Natuurlijk is het nog niet zoals ‘vroeger’, maar genieten kan zonder problemen!

Update week 13 – La nuova normalità

Ja hoor, ook in Italië is het hoge woord er uit: we kunnen gaan werken aan la nuova normalità, oftewel, het nieuwe normaal. Half mei presenteerde premier Conte opeens een hele serie aan ‘verlichtingen’ van de maatregelen die waren ingesteld om de verspreiding van COVID19 in Italië te voorkomen. Zoals aangekondigd mogen in Italie musea weer open, kunnen bars, cafés en restaurants weer (beperkt) gasten ontvangen. Ook openen hotels weer hun deuren en mogen kappers en andere instellingen voor persoonlijke verzorging weer aan het werk.

Maar misschien wel het belangrijkste is dat vanaf 3 juni de Italiaanse grenzen weer opengaan. In theorie betekent dat iedereen weer welkom is. Wat dit precies betekent voor Nederlanders en Vlamingen die naar Italië op vakantie willen, is nog niet helemaal duidelijk. Dit hang onder andere ook af van het reisadvies van de nationale overheden: hier vind je het reisadvies voor Italië van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse zaken. Het reisadvies van de Belgische overheid voor reizen naar Italië lees je hier. Tot nu (18 mei) is het in ieder geval zo dat er voor noodzakelijke reizen (werk, gezondheid, terugkeren naar huisadres) als in reismogelijkheden zijn. Diverse vliegmaatschappijen, zoals KLM, onderneemt weer dagelijkse vluchten naar grote Italiaanse steden als Milaan en Rome.

De opnieuw verworven vrijheden (zo voelt het toch een beetje) zijn voor de meesten een grote opluchting. Ik ben zelf ook blij dat ik mij weer door Milaan kan bewegen, een koffie kan halen bij mijn favoriete bar en mag afspreken met vrienden. Vanmorgen genoten we daarom direct van een lekkere kop espresso met croissantje. En dat op een terras, in de zon. Natuurlijk met de gewenste afstand tussen de ene en andere tafel

Ik merk wel dat ik het advies van de Italiaanse overheid, die hamert op voorzichtigheid, graag opvolg. Ik probeer mij dus netjes aan de regels te houden, houdt afstand en heb mijn mondkapje altijd paraat. Zo kan ik deze op doen als ik ergens naar binnen ga of als ik in een gebied kom waar het druk is. Ik vermoed dat ik mij de komende periode toch vooral rondom mijn woning, in mijn eigen buurt en eventueel in de stad ga bewegen. Maar het feit dat we weer de mogelijkheid hebben om ons verder dan onze eigen achtertuin te begeven, is al een echte opluchting. En het is natuurlijk ook erg fijn om te weten dat over een paar weken de grenzen weer opengaan en we weer de gelegenheid hebben om onze Nederlandse familie en vrienden te ontvangen of te gaan bezoeken!

Update week 12 – Welkom in fase 2: Italië heropent langzaam

Dinsdag 12 mei

Vorige week maandag is de zogenaamde fase 2 van start gegaan. Feitelijk houdt dit in dat we in Italië langzaam weer wat meer vrijheden krijgen. Er zijn weer mensen die aan het werk gaan, de parken zijn weer open en in de open lucht mag weer gesport worden. Maar misschien wel het belangrijkste in het dagelijkse leven van de Italiaan: we kunnen weer naar de bar voor ‘caffe e brioche’. Dat betekent dat we dus ’s ochtends een heerlijke espresso of cappuccino met verse croissant kunnen halen. Nog wel zonder de sociale contacten, op een kort praatje met de barman na. Maar het is een eerste stap de goede kant op.

Mijn fase 2 startte eigenlijk pas gisteren. Ik heb de afgelopen maand een fulltime online cursus gevolgd waarmee mijn werk als Nederlandse gids in Milaan meer ingekaderd wordt. Gistermorgen sloot ik deze cursus met succes af en kon ik dus gaan genieten van een beetje meer vrijheid.

Ondanks de regen ben ik met mijn zoontje op pad gegaan. Lekker in de plassen stampen en onderweg even een praatje maken met de eigenaren van de bar waar we tot een paar maanden geleden meerdere keren per week gingen ontbijten. Ik genoot van mijn eerste cappuccino in maanden. Ook de eigenaren van de bars zijn erg blij. Niet alleen omdat ze weer een kleine bron van inkomsten hebben (door de maatrgelen is dit echter redelijk beperkt), maar vooral omdat ze hun klanten weer kunnen zien. Je merkt echt dat de sociale rol van de bar in de buurt heel erg groot is. En dat het in de afgelopen maanden en gemis is geweest.

De volgende stap die ik graag zou nemen is op de fiets stappen en eens naar het centrum van Milaan te gaan. Normaal gesproken ben ik daar meerdere keren per week, zo niet dagelijks te vinden. De laatste keer dat ik er was, is echter eind februari geweest. Gek hoor! Helaas zijn de weersvoorspellingen voor deze week behoorlijk slecht (zal je net zien…) en aangezien ik in de laatste weken van mijn zwangerschap zit verwacht ik niet dat het er binnenkort van gaat komen. Dus foto’s van een (waarschijnlijk leeg) Piazza del Duomo, zal je van mijn binnenkort nog even niet zien.

We kijken nu uit naar de volgende stap. Op 18 mei gaan de winkels weer open en kunnen we, na vooraf kaartjes voor een bepaald tijdstip te hebben gekocht, ook weer naar musea en tentoonstellingen. Vanaf 1 juni zullen er, mits het aantal coronabesmettingen in Italië blijft afnemen, de volgende afbouw van de lockdown-maatregelen ingaan. Er is echter nog niet officieel bekend gemaakt wat dat precies zal inhouden. Blijf dit artikel dus volgen voor meer updates over het leven in Milaan tijdens de coronacrisis.

Update week 10 – Versoepeling van de lockdown-maatregelen in Italië

Maandag 27 april

Hoera! Het is Koningsdag! Gisteravond heeft de Italiaanse premies Conte versoepeling van de lockdown-maatregelen in Italië aangekondigd. Vanaf 4 mei wordt onze bewegingsvrijheid langzaam weer wat vergroot. En dat is ontzettend fijn, want we zijn het allemaal wel een beetje zat om thuis te zitten. Natuurlijk is de reden daarvoor ontzettend logisch, maar “wij Italianen” zijn nu eenmaal gewend om ons veel buitenshuis te bewegen. Nu dat al ruim twee maanden niet kan en het weer steeds meer uitnodigt om op pad te gaan, begint het een beetje te kriebelen.

Versoepeling maatregelen coronavirus Italië

Wat wat houdt die versoepeling van de lockdown-maatregelen in Italië precies in? Ik vat het hieronder puntsgewijs samen. Alles in natuurlijk onder voorbehoud dat het aantal besmettingen niet opnieuw richting een piek gaat en dat iedereen zich houdt aan de regels. Oftewel: mondmaskers op en minstens een meter afstand tussen de personen.

Vanaf 4 mei

  • De productie start weer op. Fabrieken die een maand geleden gesloten zijn, kunnen weer aan het werk. Hetzelfde geldt voor de bouwsector;
  • Iedereen die ziek is (koorts hoger dan 37,5 graden Celsius of klachten aan de luchtwegen) MOET thuisblijven;
  • Bewegen (attività motorie) en sporten, waarbij een afstand van twee meter tussen de sporters in acht gehouden dient te worden, mag weer in een straal >200 meter van je huis. Parken e.d. gaan weer open, maar burgemeesters houden het recht om deze te sluiten mocht het te druk worden. We kunnen dus weer werken aan ons lichaam en de eerste zonnestralen oppikken;
  • We mogen ons binnen de eigen regio verplaatsen, maar vooral voor familiebezoek of andere noodzakelijke activiteiten. Lombardije, waar Milaan in ligt, is een prachtige regio. Zodra het weer mag, kijk ik hoe ik op een verantwoorde manier van deze pracht kan genieten!
  • Verplaatsen buiten de regio mag in de komende weken alleen voor werk of noodzakelijke activiteiten, zoals medische redenen;
  • Voor elke verplaatsing heb je een verklaring nodig waarin je de reden van de verplaatsing motiveert;
  • Horeca mag vanaf 4 mei ook weer open voor afhalen. Eerlijk gezegd, dit gebeurt al in Milaan.

Vanaf 18 mei

  • De detailhandel gaat weer open, zodat de productie die op 4 mei start verhandeld kan worden;
  • Bibliotheken, musea en tentoonstellingen gaan weer open. Ik zie het persoonlijk als een eerste stap richting de mogelijkheid om jezelf in ieder geval binnen Italië weer te gaan verplaatsen.

Vanaf 1 juni (onder voorbehoud, later deze week wordt hier meer over bekend)

  • Kappers mogen weer open. Mogelijk kan ook de horeca weer gaan functioneren. De gemeente Milaan denkt erover om bars en restaurants de mogelijkheid te geven om zonder extra kosten terrassen toe te staan. Eventueel ook ten koste van parkeerplekken, zodat het mogelijk is om ondanks de grote afstanden toch een redelijk aantal gasten te kunnen plaatsen aan de tafels.

Heb je trouwens gelezen dat de gemeente Milaan bezig is met een plan om vanaf de zogenaamde ‘fase 2’ die we nu ingaan meer ruimte te geven aan fietsers en voetgangers? Dit om te voorkomen dat inwoners de vervuilende auto pakken om het openbaar vervoer te vermijden. Dit is goed nieuws voor iedereen die een weekend naar Milaan plant en misschien zin heeft om een wandeltour door de stad te boeken.

Wie is geïnteresseerd: hier kun je de conferenza stampa terug zien en het decreet downloaden.

Update week 8 – Komt er een ‘einde’ in zicht?

Vrijdag 17 april

Het weer in Milaan is nog steeds prachtig. Het is natuurlijk heel fijn om elke dag wakker te worden met uitzicht op een strakblauwe lucht en de zon die prachtige schaduwen op de gebouwen tekent. Ondanks dat het genieten hiervan maar beperkt is. Ik zou graag mijn bergschoenen aantrekken en een trein naar Lecco wil nemen om een mooie bergwandeling te starten. Maar dit zal vermoedelijk nog even niet gaan. Tegelijkertijd zou een paar dagen regen niet verkeerd zijn. Dit keer niet om de smog uit de stad te verdrijven. Het is dit keer de natuur die regen nodig heeft. Want hoe lekker het ook is dat die zon elke dag schijnt, we hebben water nodig in Milaan en omgeving.

Met de heerlijke temperaturen begint het bij de Milanesen, mijzelf inclusief, te kriebelen om de deur te gaan. Dit samen met de wat positievere cijfers wat betreffende besmettingen, IC-opnames en overlijdens als gevolg van het coronavirus, ‘dwingt’ de Regio Lombardije om na de denken over de zogenaamde ‘fase 2’. Deze fase komt na de complete lockdown. Het zou de eerste stap moeten zijn richting het heropenen van de samenleving in Milaan en de Regio Lombardije.

In eerste instantie zal het vooral gaan over het heropstarten van de productie. Deze ligt sinds 22 maart stil. Belangrijk in deze heropening zijn de vier D’s: Distanza (1 meter afstand), Dispositivi (gebruik van maskers, zoals sinds 11 april al de regel is), Digitalizzazione (thuiswerken voor wie het mogelijk is) en Diagnosi (op grote schaal testen wie er besmet is of is geweest met het coronavirus). Dit klinkt natuurlijk allemaal hoopvol en we zullen allemaal blij zijn als we meer bewegingsvrijheid krijgen. Ik besef mij echter ook dat we nog even geduld zullen moeten hebben voordat we helemaal vrij zijn om te gaan en te staan waar we willen. Maar dat er uitzicht is op een begin, is al heel fijn!

Ps. vrijdag de 17e is een ongeluksdag in Italie, dus zoals onze vrijdag de 13e. Grappen als ‘het is vrijdag de 17e, je kan beter thuisblijven’ zijn natuurlijk aan de orde van de dag.

Update week 7 – Op naar een lang weekend

Woensdag 8 april

Het Paasweekend staat voor de deur en dat zorgt voor een dubbel gevoel. Enerzijds voelt het lekker dat we een ‘feestelijk’ weekend voor de deur hebben staan. Anderzijds valt er helemaal niets te vieren en zullen we thuis op het balkon van het lekkere weer moeten genieten. Net zoals we al zeven weken doen. Eerlijk gezegd kijk ik wel een beetje uit naar een positieve verandering van deze situatie, waarbij we iets meer bewegingsvrijheid krijgen. Al is het alleen maar een fietstochtje of wandeling met het gezin. Want een ‘frisse neus halen’, zoals dat in Nederland (nog) mag, zit er hier niet in. Tenzij je een goede reden hebt om de deur uit te moeten.

Ik gebruik deze week om een schilderklus in huis af te ronden en wat te werken. In ons appartementencomplex, aan een zijde georiënteerd op een prachtige groene binnenplaats, merk ik dat de verveling toeneemt. Met als positief gevolg dat de buren via de balkons of op gepaste afstand op de binnenplaats met elkaar beginnen te kletsen. Want hoeveel we ook van onze huisgenoten houden en hoe fijn het is dat er allerlei mogelijkheden zijn om digitaal met vrienden en familie in contact te staan, het echte intermenselijke contact is toch erg belangrijk. De gesprekken gaan in eerste instantie vooral over de situatie, hoe we onze dagen doorkomen en hoe hard we hopen dat we snel weer kunnen terugkeren naar het leven van alledag. Maar wie weet is dit een eerste opening naar beter contact tussen de buren en het organiseren van kleine activiteiten wanneer dat het weer toegestaan is.

Ondertussen zien we in Italië dat de maatregelen die werden genomen op 24 februari en de daaropvolgende lockdown effect lijkt te hebben. Sinds een kleine week nemen zowel de aantallen mensen die per dag overlijden als het aantal nieuwe besmettingen af. Nog beter nieuws is dat er bedden vrijkomen op de verschillende IC’s, waarmee de ontzettend hoge druk die de afgelopen week op de Italiaanse zorg heeft gestaan, langzaam iets verminderd. Het is allemaal nog heel relatief en we zijn er nog lang niet. Maar toch heeft de premier Conte gisteravond in een persconferentie laten doorschemeren dat na de Paasdagen een aantal bedrijven weer van start kunnen gaan. Als de cijfers deze kant op blijven gaan, kan er mogelijk begin mei meer bewegingsvrijheid komen voor de burgers. Als dat echt zo is, is dat iets fijns om naar uit te kijken!

Update week 6 – Ik ben de tel kwijt

Woensdag 1 april

Week zes alweer van dit ongewenste ‘avontuur’. Ik merk dat ik begin dit wennen aan dit leeftempo. Ondanks dat mijn dagen redelijk gevuld zijn met werk, met ons zoontje spelen, lekkere dingen koken en contact met vrienden en familie, gaat alles nu op een lagere versnelling. Aangezien het einde nog niet in zicht is, heb ik geen haast om dingen snel af te maken, voordat het leven straks weer op normaal tempo doorgaat. Want zoals experts en de overheid ook aankondigt, dit zal niet zomaar van de een op andere dag gebeuren.

Ten opzichte van de eerste quarantaine-weken is het weer nu ook wat wisselvalliger en is de winter weer een beetje teruggekeerd. Soms heeft dat ook wel wat invloed op mijn humeur en energie-level. Maar ik probeer mij er niet teveel aan te storen. Ondanks het verlaagde tempo waarin we nu leven, krijg ik tegelijkertijd steeds meer de behoefte om iets nuttigs te doen in deze periode. Zodat ik straks na twee maanden of misschien wel langer ‘stilzitten’ toch het gevoel heb de tijd goed te hebben gebruikt. Ik ben er alleen nog niet helemaal achter wat, maar ik wil er in ieder geval wijzer van worden.

Sinds vandaag mogen kinderen onder begeleiding van een ouder ook elke dag een rondje door de buurt wandelen. Ik moet zeggen dat we dit al regelmatig deden, natuurlijk in rustige straten om het contact met andere mensen te beperken en niet meer dan drie keer per week. Gewoon even om ons zoontje af te leiden en nieuwe indrukken op te laten doen. Maar het is toch wel fijn dat het nu ook echt mag en dat ik geen smoes hoef te verzinnen op het moment dat ik politie tegenkom. Die controles in Milaan vallen in mijn ervaring gelukkig wel mee. Hoewel ik gisteren op de fiets naar het ziekenhuis (afspraak voor een standaard controle, alles goed!) wel een politieauto zag stilhouden en een ietwat sportief uitziende dame staande hield. Uiteindelijk is het toch de bedoeling dat we vooral thuisblijven en daar zullen we ons aan houden!

Update week 4 – Het ‘nieuwe’ leven begint te wennen

Zondag 22 maart

Vandaag hebben we besloten om echt weekend te vieren. Vanwege mijn werk als Nederlandstalige gids in Milaan is er van maart tot en met eind oktober weinig weekend. Een rustige zondagochtend waarin we in onze pyjama ontbijten komt in die periode zo goed als nooit voor. Dus vandaag besluiten we het ervan te nemen. We persen verse jus, halen de vorige week zelfgemaakte koffiebroodjes met rozijnen en banketbakkersroom uit de vriezer en genieten van de weinige zonnestralen die op deze zondag de keuken inkomen. Na de lunch met afhaalpizza kijken we een film en zo hebben we een heerlijke rustige zondag gehad. Even geen corona-ellende en lekker relaxen.

Aan het einde van de middag loggen we in op de Zoom-app voor een eerste online-verjaardagsparty. Supervervelend dat de jarige in haar eentje thuis zit, maar wel heel tof dat we op deze manier toch een beetje samen een feestje kunnen vieren. En niet alleen de vrienden uit Milaan zijn aanwezig, maar ook mensen die zich in andere delen van Italië bevinden of zelfs in het buitenland! Als de thee en taart op zijn, gaan we over op het bier en zo wordt het toch een gezellige avond.

Milaan_Coronavirus in Milaan_verjaardagsparty

Maandag 16 maart

Zoals elke maandag gaat de wekker vlak na zeven uur. Terwijl man en zoontje nog even rustig aan doen, besluit ik van het weer te genieten en in het dichtstbijzijnde park te sporten. Er is een discussie over of je dit nu wel of niet moet doen: de verordening die zegt dat je een wandelingetje mag maken, als je maar voorkomt dat er groepen mensen bij elkaar zijn. Er zijn echter Italianen die zelfs dit afkeuren en vinden dat je echt alleen voor noodzakelijke zaken (boodschappen) naar buiten mag. Persoonlijk denk ik dat drie weken in huis stilzitten een mens ook niet goed doet, dus ik ga proberen om een aantal keer per week toch even een uurtje naar buiten te gaan. Natuurlijk rekening houdend met de regelgeving die er op dit moment geldt.

Het weekend is voorbij gevlogen. We hebben ons vooral bezig gehouden met grote en kleine klussen in huis (dit is het moment om dit soort dingen aan te pakken), we hebben lekkere dingen gekookt en genoten van het uitgebreide televisieaanbod. Ondertussen merken we dat ook in Nederland de spanning begint op te lopen en dat er wel behoefte is om ons als ‘ervaringsdeskundige’ in te zetten.

Update week 3 – Nu wordt het echt serieus

Donderdag 12 maart

Gisteravond laat heeft de premier Conte officieel gemaakt wat we in Milaan en omgeving allemaal al een beetje verwachtten. Wat echter niemand had gedacht is dat hij heel Italië op slot zou gooien: dus overal in het land mogen alleen nog maar de noodzakelijke winkels open. En als je je wilt verplaatsen, moet je een zogenaamde ‘autocertificazione’ meenemen waarin je de noodzaak van je verplaatsing, het liefste met bewijsmateriaal, aangeeft. Ik vertel er meer over tijdens het interview op NH Radio (doorscrollen naar 11.45minuten).

Voor het eerst sinds het coronavirus heb ik er slecht van geslapen. Het idee dat ik niet meer zomaar de straat op mag, vind ik wel echt heel rot. Omdat ik niet helemaal kan inschatten hoe er om wordt gegaan met de regels (zullen ze mij echt aanhouden als ik even de benen ga strekken?), besluit ik vandaag thuis te werken. Ik richt onze toch al rommelige slaapkamer en tijdelijke opslagruimte (de inhoud van de kamer waarin wordt geklust staat bij ons) in als tijdelijke werkplek. Niet ideaal en hopelijk echt tijdelijk!

(tekst gaat verder onder foto)

Milaan_Milaan tijdens coronavirus 2
Het uitzicht vanuit mijn tijdelijke kantoor in Milaan. Niet verkeerd!

Woensdag 11 maart

Vandaag hebben een klusdag ingelast. In de ochtend gaan we even naar de speeltuin, waar we in de warme lentezon genieten van de vreemde rust. Op het terrasje waar we een kop koffie drinken zitten slechts twee andere mannen. En dat terwijl het normaal drukke café ernaast vandaag gesloten is. Ook in de bouwmarkt is het rustig en loopt al het personeel met mondkapjes voor.

Terwijl we klussen houden we nauwgezet het nieuws in de gaten. Het bestuur van de Regione Lombardia, waar Milaan onder valt, heeft aan de nationale overheid gevraagd om de hele regio op slot te zetten. Wat zou inhouden dat alleen de noodzakelijke winkels als supermarkten, apotheken en krantenkiosken (vanwege de informatievoorziening) open mogen blijven. Maar of de overheid hier nu mee akkoord gaat of niet, vele winkels hebben zelf al het initiatief genomen om beperktere openingstijden aan te houden of tot 3 april helemaal te sluiten. Onder het motto #iomifermo (vrij vertaald in: ‘ik sta stil’) nemen de Italianen hun verantwoordelijkheid. Ze blijven zoveel mogelijk thuis om zo te proberen snel van het zoveel besproken coronavirus af te komen.

Maandag 9 maart

Ik ben net op weg naar buiten als ik word gebeld door een medewerker van de Nederlandse ambassade in Italië. Zijn vraag is of hij mijn nummer mag doorgeven aan een journaliste van nu.nl, die graag wil weten hoe de situatie er hier voor staat. Je vind het resultaat van het gesprek in dit artikel over Milaan ten tijde van het coronavirus.

Als ik net mijn lunch op heb, word ik weer gebeld door een onbekend nummer. Opeens heb ik Mustafa Marghadi aan de telefoon, de Italië-correspondent van de NOS die ik in de afgelopen dagen erg ben gaan waarderen vanwege zijn waarheidsgetrouwe verslaggeving uit dit gebied. Ik breng hem in contact met Francesca, van Bike The City. Zij is een van mijn opdrachtgevers en organiseert fietstours met Nederlandstalige gidsen in Milaan. In het interview dat wordt gepubliceerd in het NOS acht-uur journaal van die dag legt ze haarfijn uit wat de impact van het virus en de maatregelen zijn op de economie. Je kan het interview hier nakijken.

Update week 2 – Het coronavirus gaat het leven in Milaan steeds meer bepalen

Zaterdag 7 maart

Het is prachtig weer en net als alle andere dagen van deze week ga even naar buiten. Dit keer pak ik de fiets om naar een winkel in de buurt van het centraal station te gaan. Het valt mij op hoe rustig het in deze normaal drukke zone is. Na een middag klussen in huis drinken we ’s avonds een aperitivo bij een bar in de buurt. Men houdt zich hier netjes aan de regels. Dus geen drankjes aan de bar en meer dan een meter afstand tussen de ene persoon en de andere. Bij thuiskomst horen we dat de kans groot is dat we tot 3 april ‘vast’ zitten. Om het coronavirus in Milaan en de rest van de regio te onderdrukken, blijven scholen dicht, moeten verplaatsingen zoveel mogelijk beperkt worden en het mag alleen voor noodzakelijke doeleinden. Iedereen wordt opgeroepen sociale contacten zoveel mogelijk te beperken.

Woensdag 4 maart 2020

Wegens de sluiting van scholen en universiteiten, worden er zoveel mogelijk online lessen gegeven. Vandaag heb ik samen met mijn collega van ROOFmatters de eer om een drie uur durende lezing te geven over het gebruik van daken. Het is een nieuwe ervaring voor ons, maar wel positief! De leerlingen van de Domus Academy staan via de chat met ons in verbinding. Als ze willen kunnen we hun letterlijk het woord geven zodat ze vragen kunnen stellen of input kunnen leveren. Na afloop drink ik, onwetend, mijn voorlopig laatste caffé al banco. Vanaf morgen mogen bars en restaurants alleen nog maar aan tafel serveren om zo de zogenaamde ‘veilige afstand’ van 1 meter tussen de verschillende klanten te behouden.

Woensdag 25 februari 2020

We zijn nog geen week verder en er zijn 229 gevallen van coronavirus bekend. Op het aantal inwoners (60 miljoen), lijkt het wel mee te vallen, maar je merkt dat de overheid zenuwachtig wordt. Grote evenementen worden afgelast of verplaatst en dat heeft direct invloed op mijn werk. Alle wandeltours door Milaan die ik voor deze week op de planning had staan zijn afgelast. Enerzijds merk ik dat in de Nederlandse en Vlaamse pers een vertekend beeld wordt gegeven over de situatie hier. Noord-Italië wordt over één kam gescheerd en dat komt Milaan ten nadele. Er zijn in de stad zelf nog nauwelijks besmettingen te vinden. Anderzijds is het voor de bezoekers ook lastig in te schatten hoe er thuis met ze omgegaan wordt. Kunnen ze na een bezoek aan deze regio gewoon weer aan het werk of moeten ze verplicht twee weken in thuisquarantaine, en dus hun vakantiedagen opofferen?

Update week 1 – Het zal allemaal wel meevallen….

Zaterdag 22 en zondag 23 februari 2020

De geruchten dat de kinderopvang, scholen en universiteiten in heel Lombardije een week dicht gaan worden steeds sterker. Niets is echter officieel tot dat wij zondagavond om 23.00 uur een mail ontvangen. Va beh, een week, misschien twee, ons zoontje thuis hebben om zo te zorgen dat de situatie niet uit de hand loopt lijkt een verstandige beslissing. Gelukkig werken mijn man en ik beide als zelfstandig ondernemer en is het een niet al te drukke periode. Dus we kunnen het zo regelen dat we ons werk kunnen blijven doen, maar er wel altijd iemand thuis is. We hopen dat deze maatregel helpt om de verdere uitbraak van het coronavirus rondom Milaan te onderdrukken.

Vrijdag 21 februari 2020

Gisteravond is de eerste coronabesmetting in Italië ontdekt. In Codogno, een stadje niet ver van Milaan. De overheid en gezondheidsinstanties hebben snel gereageerd. De vrouw en ouders van patiënt nummer 1 (patiënt nummer 0 is nog steeds niet ontdekt) zijn in quarantaine gezet. Het nieuws is er vol van. Wij Milanezen blijven er nuchter onder en hebben nog geen idee wat ons te wachten staat in de komende weken.

Woensdag 19 februari 2020

Ik krijg een leuke aanvraag binnen voor een grote groep. Vanwege de uitbraak van het coronavirus besloten ze hun reis naar China een jaar uit te stellen en half mei naar Milaan te komen. Vol enthousiasme maak ik een voorstel. Ik bedenk mij dat het gezegde ‘de een zijn dood, de ander zijn brood’ soms de waarheid is. Niet wetende dat ik binnen enkele dagen de benadeelde hiervan wordt…

In het kort:

Let op: vanaf 22 oktober mag je tussen 23u en 5.00u niet buiten zijn, tenzij je daarvoor een geldige reden hebt (werk, gezondheidsredenen of andere bewezen urgenties.). Mocht je je toch moeten verplaatsen, dan is het meenemen van een ingevulde zelfverklaring verplicht. Hier vind je een voorbeeld van zo’n zelfverklaring.

Openbaar vervoer: metro’s, bussen en trams functioneren gewoon. Op het moment van schrijven is 80% van de plekken in bus, tram en metro beschikbaar (alle zitplekken plus een deel van de staplaatsen)

Winkels: alle winkels zijn weer open. Wel is het aantal klanten per vierkante meter beperkt en moeten handen voor binnenkomst ontsmet worden. Bij vele winkels wordt voor de binnenkomst ook de temperatuur gemeten

Restaurants: geopend. Op drukke plekke is reserven nu meer dan normaal aan te raden vanwege het beperkte aantal zitplaatsen. Restaurants moeten om middernacht sluiten, bars en andere zaken die geen zitplekken hebben (denk aan ijssalons en fast-food restaurants) moeten om 18.00u sluiten. Het langdurig verblijven buiten een bar of restaurant met consumptie is verboden.

Hotels: geopend, mogelijk wel met beperkte beschikbaarheid

Musea, concertzalen, theaters en bioscopen: open, met beperkte openingstijden en /of zitplaatsen

(Sport)evenementen: theaters en concertzalen, waaronder Teatro alla Scala) openen weer, met beperkte zitplaatsen

Laatste update: 21 oktober 2020

 

Image @ Roy Bisschops – zeropxl.com

Reacties

  1. Hi!

    Op het moment heeft Nederland Italië een geel reisadvies gegeven. Om in deze tijd Italië te bezoeken zou dus niet alleen in noodzakelijke gevallen mogen. Ik vraag me echter af hoe het zit met de Italianen zelf. Zitten zij te wachten op toerisme in deze tijd (want inkomen?), of zien zij die liever niet komen i.v.m. de risico’s?
    Groetjes!

    1. Ciao Edsenicic
      Allereerst excuses voor mijn late reactie. De situatie in Italie veranderd ongeveer per week en daarom is het ook lastig om een eenduidig antwoord op jou vraag te geven. Je mag inderdaad als Nederlander naar Italie komen, het enige dat wordt gevraagd is om een recente negatieve coronatest te overleggen (die mag bij aankomst niet ouder dan 72uur zijn) of binnen 48u na aankomst een coronatest te laten doen. In Italie wordt dit als ‘ontmoedigingsbeleid’ ingezet: het reizen is niet verboden, maar het kan niet zomaar. Voor Italie is het toerisme een heel belangrijke bron van inkomsten (13% van het BNP en 15% van de banen is aan het toerisme gekoppeld), dus het is voor de economie erg belangrijk. Tegelijkertijd zijn de meeste mensen zich er wel van bewust dat het aanmoedigen van reizen op dit moment misschien niet helemaal op zijn plaats is. Tegelijkertijd zijn er ook genoeg mogelijkheden om verantwoord op vakantie te gaan. Er is veel ruimte in Italie (en zelfs de steden zijn nu erg rustig), dus je kunt goed hier zijn zonder al te veel mensen tegen te komen.

  2. Hoi! Enorm fijn dat jullie updates brengen door locals. Mijn vriend en ik hebben het erop gewaagd en gaan van 10-20juli naar Milaan en rijden dan door naar Noord Toscane om van daaruit plekken te bezoeken, zoals Lucca, Florence, San Gimignano. Ik heb nog 2 vragen. Ik vroeg mij af wat er bedoeld wordt met ‘mondkapjes zijn de hele zomer verplicht’. Is dat hetzelfde als in NL; dat je die op moet in OV en musea ed. of moet je ze ook op als je gewoon over straat loopt? En hoe zit met het reserveren voor restaurants; hier in Amsterdam zitten sommige restaurants in het weekend volgeboekt, maar op de meeste plekken kan je gewoon aan de deur op de avond zelf reserveren. Hoe zit dat in Italië, met name in de grotere steden zoals Milaan, Florence en Lucca? Dank voor je antwoord en voor alle leuke tips hier!

    1. Ciao!
      in de regio Lombardije, waar Milaan onderdeel van uitmaakt, zijn mondkapjes op straat in ieder geval tot en met 14 juli verplicht. Enkele dagen daarvoor zal bekend worden gemaakt of dit nog wordt verlengd of dat ze af mogen. Binnen zullen ze, zoals Kim al aangeeft, nog wel gedragen moeten worden.
      Wat betreft het reserveren van restaurants: dit ligt er een beetje aan in hoeverre je per se bij een bepaald restaurant wilt eten. Als dat zo is, is reserveren altijd aan te raden. Verder zijn de weekenden in Milaan nu wat rustiger: het toerisme is nu pas aan het aantrekken (maar langzaamaan) en de Milanesen zelf gaan in de zomermaanden in de weekenden op pad. Goede kans dus dat je ook op de bonnefooi een leuke plek vind voor een heerlijke aperitivo of diner.
      Wie weet komen we elkaar nog tegen in Milaan! Fijne vakantie alvast,
      Inge (auteur Milaan)

Laat een reactie achter

Log In